Orgel in Dornum

Als men langs de oude pastorie uit de 16^e eeuw loopt (zie onderstaand), ontdekt men de St. Bartholomäuskerk van Dornum, beschermd door twee kolossale beuken. Aan de linkerkant staat de klokkentoren uit de 13^e eeuw. Iets scheef door de leeftijd herbergt hij drie klokken. Aan het einde van de 13^e eeuw ontstond ook de kerk, wiens muren, behalve die in het oosten, nogal werden veranderd. De oostelijke gevel is, zoals bij vele Oost-Friese kerken, met mooie ornamenten versierd. Hier zijn het spitsboogvormige gevelbogen met baksteenpatroon in de gevel en witte klaverbladvormige elementen met drie ramen.

De samenhangende inventaris van de kerk stamt uit de 17^e eeuw. Onder het tongewelf, dat het oorspronkelijke ribgewelf vervangt, rijzen aan de noordkant galerijen over twee verdiepingen omhoog, in het koor de met wapens versierde nonnengalerij van de toentertijd vol luister heersende familie von Closter. Het altaar van 1683 toont de hedendaagse kopie van een kruisigingsscene van Anthonys van Dyck. De omlijsting is door meester Hinrich Kröpelin uit Esens gesneden. Ook de schitterende kansel (waarschijnlijk 1660) stamt uit deze werkplaats. Deze werd door de vader van Hinrichs, Jacob, gemaakt. Het doopbekken uit Bamberger zandsteen ontstond aan het eind van de 13^e eeuw. Slanke zuilen begrenzen de rondboog-arcaden, die niet versierd zijn. De bovenste rand is daarentegen met een rankversiering van wijnloof en –druiven versierd. Tijdens een renovatie in 1995 werd de gekleurde versie uit de 19^e eeuw verwijderd.

Aan de westelijke muur verrijst op de galerij het barokke driemanuaalsorgel met zelfstandig pedaal en 32 registers. Deze werd in 1710/11 door Gerhard von Holy gebouwd, die in Aurich en Jever van 1709 tot 1718 werkte en ook het orgel in Marienhafe schiep. Het rugpositief toont de klassieke indeling, zoals men ze ook bij de Arp-Schnitger-orgels tegenkomt. Het hoofdwerk heeft dezelfde indeling, alleen groter en door de beide pijpentorens van het pedaal geflankeerd. De pijpenvelden alsmede de voorzijde van de kast worden door rijk versierd snijwerk omlijst. Ook dit orgel bleef niet vrij van latere ingrepen. Sinds de jaren zestig van de 20^e eeuw verviel ze en was door uitdrogen en vervuiling in een zeer slechte toestand. Na meerdere vertragende reparaties voerde de orgelwerkplaats Jürgen Ahrend uit Leer-Loga in 1997/98 een omvangrijke renovatie volgens de richtlijnen van de monumentenzorg uit. Het nu als nationaal kunstwerk erkend instrument heeft zijn oude schitterende klank terug gekregen. Van de waardevolle historische pijpen stammen nog zes registers uit het bestand van de voorganger en veertien van Gerhard von Holy.

Vlak bij de kerk, midden tussen ruisende linden en beuken, staat de oude pastorie. Naar de bouwstijl te oordelen moet dit huis net zo oud zijn als de kerk en de vrijstaande klokkentoren. Voor de bouw werden grote kloosterbakstenen gebruikt. Met de hoge bovenverdieping, de grote gang, de brede trappen en de diepe vensternissen wijkt het af van de anders gebruikelijke bouwwijze van oude Oost-Friese steenhuizen af. Het lijkt eerder op een patriciërshuis uit de stad. Het huis behoorde oorspronkelijk – en daarmee hebben we waarschijnlijk een verklaring voor de afwijkende bouwstijl – aan het kloosterlijke voorwerk Münkewarf in Dornumergrode. Het cisterciënzerklooster Ihlow bij Aurich was de eigenaar van deze boerenhoeve. Landbouwoverschotten van het klooster en producten uit de ambachtelijke werkplaatsen van het klooster werden in dit huis verkocht. In geval van gevaar diende het bouwwerk de kloosterleden als toevluchtsoord. De aan de pastorie gebouwde schuur werd in 1913 afgebroken, waarna dan de huidige aanbouw werd gebouwd, waarin zich ook de parochiezaal bevindt.

op kaart tonen

Adres
Ev.-luth. Kirchengemeinde Dornum u. Resterhafe
Kirchstr. 19
26553 Dornum
Tel  0 49 33 / 91 40 60
Fax 0 49 33 / 91 40 61

E-Mail
info@kirche-dornum.de

Internet
www.kirche-dornum.de