Kerk en orgel in Krummhörn-Pilsum

Als kruiskerk met één schip en een kolossale vieringtoren verheft de kerk van Pilsum zich al van verre zichtbaar boven de op de dorpsterp rondom liggende huizen. In de dertiende eeuw werd het gebouw in 3 fasen gebouwd en aan de Heilige Stephanus gewijd. Eerst ontstond rond 1240 het langschip, waarvan de bovenste gevelbogen naar het midden toe iets hoger gaan (zie Eilsum). De ramen werden later veranderd. Het dwarsschip en het koor ontstonden in het derde kwart van de 13^e eeuw.

De halfronde apsis is met ronde gevelbogen en ramen met ronde staafvormige lijsten versierd. De apsissen aan de zijkant waren gesloopt, werden echter tijdens een uitgebreide renovatie van de kerk enkele jaren geleden weer aangebouwd. De vieringtoren, die in vroegere eeuwen de schippers door zijn opvallende vorm als zeebaken diende, stamt uit de tijd rond 1300. Het oudere langschip heeft een vlak plafond, de oostelijke delen zijn gewelfd en de op de viering rustende toren wordt door machtige, trapsgewijs verlopende pilaren op zandsteenvoetstukken gedragen.

De muurschilderingen in het oostelijke gedeelte werden enkele jaren geleden blootgelegd. In de apsis is Christus in de Mandorla te zien, in de triomfboog, dat langschip en oostelijk gedeelte van elkaar scheidt, zijn de resten van een afbeelding van het wereldse gerecht te herkennen. Het bronzen doopbekken (1469) van Hinrik Klinghe, een zoon van de beroemde Bremer bronsgieter Ghert Klinghe, wordt door figuren gedragen, waarvan de koppen symbolisch de vier evangelisten afbeelden (bijv. Markus met leeuwenkop). Op het bekken is een kruisiging met Maria en Johannes afgebeeld alsmede apostels en musicerende engelen. De preekstoel stamt uit het jaar 1704 en werd door Peter Gerkes Husmann uit Emden gebouwd. Onder een gigantisch klankbord bevindt zich de kanselkuip met gedraaide zuilen, vruchtguirlandes, putto´s en een aan de kanselbodem hangende sparappel.

In 1694 bouwde de orgelbouwmeester Valentin Ulrich Grotian uit Aurich, die tussen 1688 en 1717 in Ostfriesland werkte, het orgel met twee manualen met aangehangen pedaal en zestien registers. Ze is het belangrijkste bewaard gebleven werk uit de tijd rond 1700 in het gebied van de Duitse Noordzeekust, dat niet uit de werkplaats van Arp Schnitger stamt. De voorkant van het orgel is uit donker eikenhout vervaardigd, heeft een polygonale toren in het midden en aan de zijkant spitstorens, die op grote consolesteunen rusten.

Daartussen is op platte vlakken over twee verdiepingen sierwerk aangebracht. Tijdens de in 1991 door de orgelwerkplaats Ahrend uit Leer-Loga voltooide renovatie werd een oude, witte verflaag verwijderd. De originele frontpijpen, die bijna geheel uit lood bestaan, werden weer vertind. Nu is de intensieve, zingende en kleurrijke klank van het instrument weer hersteld en kunnen werken van de beroemde orgelcomponisten uit Noord-Duitsland op een ideale manier op dit orgel worden gespeeld

op de kaart tonen

Adres
Ev.-ref. Gemeinde
Zur Kreuzkirche 1
26736 Krummhörn-Pilsum
Tel 0 49 26 / 4 00